Kwas foliowy w ciąży

26.01.2012 przez admin

Kwas foliowy, zwany także witaminą B9, odgrywa kluczową rolę w podziałach komórkowych. Jego znaczenie jest szczególnie istotne dla kobiet w pierwszych tygodniach ciąży gdyż komórki dziecka dzielą się wówczas w oszałamiającym tempie. Kwas foliowy nie jest wytwarzany przez ludzki organizm dlatego musi być przyjmowany wraz z pokarmem lub w postaci suplementów żywnościowych. Szacuje się, że jego przyjmowanie w ciąży redukuje ryzyko defektów w rozwoju cewki nerwowej zarodka o 70%.

Przyjmowanie kwasu foliowego w dawce od 400 d0 800 mg dziennie zalecane jest kobietom w pierwszych tygodniach ciąży (1). W wielu jednak przypadkach dochodzi do wad rozwojowych dziecka jeszcze zanim przyszła mama uświadomi sobie, że jest w ciąży. W wielu krajach zaleca się kobietom w wieku 15-45 lat przyjmowanie 400 mg kwasu foliowego jako standardowy element codziennej diety. Nie jest to szczególnie kłopotliwe gdyż, ze względu na regulacje prawne (np. w USA) lub w trosce o wysoką jakość produktów wielu producentów żywności dodaje kwasu foliowego do swoich wyrobów. Można go znaleźć w wielu płatkach zbożowych, makaronach, pieczywie i wielu innych.

obraz przedstawiający strukturę kwasu foliowego

Struktura kwasu foliowego. Źródło Wikimedia Commons, autor: Jynto.

Jakim wadom wrodzonym zapobiega kwas foliowy przyjmowany w ciąży?

Najczęściej wymienianą wadą płodu spowodowaną niedoborem kwasu foliowego jest wada cewki nerwowej prowadząca do upośledzenia rozwoju kręgosłupa, mózgu i czaszki a zwłaszcza do rozszczepu kręgosłupa czy też bezmózgowia. Suplementację kwasem foliowym uważa się za skuteczną także w zapobieganiu rozdwojeniu podniebienia, wadom serca, kończyn oraz przewodów moczowych. Uważa się także, że przyjmowanie tej witaminy pomaga zapobiec zaburzeniom wzrostu płodu i zmniejsza ryzyko urodzenia dziecka z niedowagą.

Kwas foliowy a płodność

Kwas foliowy ma także spory wpływ na płodność, zarówno kobiet jak i mężczyzn. W przypadku kobiet odgrywa on rolę w dojrzewaniu oocytów, zagnieżdżaniu się zygoty oraz wykształcaniu łożyska. U mężczyzn natomiast kwas foliowy wpływa na proces spermatogenezy czyli produkcji plemników.

Oddziaływanie na układ nerwowy


Od niedawna prowadzone są badania, w których pacjentom z depresja podawane są leki antydepresyjne wzbogacone kwasem foliowym. Wstępne wyniki tych eksperymentów sugerują korzyści takiej terapii. To podejście terapeutyczne wymaga jeszcze weryfikacji, natomiast zostało już potwierdzone eksperymentalnie, że podawania kwasu foliowego stymuluje receptory serotoniny oraz noradrenaliny w mózgu. Dzięki temu substancja ta działa sama w sobie jako antydepresant. Kwas foliowy stosowany jako środek leczący depresje byłby doskonałym specyfikiem dla kobiet w ciąży, które nie mogą przyjmować innych antydepresantów.

Inne pozytywne aspekty suplementacji fiolianów

Oprócz dość powszechnie znanego wpływu folianów na układ nerwowy, a w szczególności jego kształtowanie w okresie zarodkowym, suplementacja tym związkiem okazuje się być także ważnym czynnikiem zapobiegawczym w rozwoju wad serca. W Kanadzie przez kilka lat monitorowano noworodki których matki przyjmowały dodatkową porcje kwasu foliowego. Okazało się, że nie tylko spowodowało to redukcję zagrożenia nieprawidłowego formowania się cewki nerwowej ale również znaczną redukcję poważnych wad serca. Praca została opublikowana została w British Medical Journal w 2009 roku a jej autorka, profesor Louise Pilote napisała, że biorąc pod uwagę znaczne koszty skomplikowanych zabiegów chirurgicznych w przypadku wad serca noworodków zapobieganie nawet niewielkiej ich liczbie jest istotne z punktu widzenia finansów służby zdrowia.

Źródła:

1 - Dietary Supplement Fact Sheet: Folate; Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health - http://ods.od.nih.gov/factsheets/folate/